ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΗΣ ΕΞΟΥΣΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΤΟΞΟ ΤΟΥ ΟΔΥΣΣΕΑ

(Η προσωπικότητα των πολιτικών)

Η αφορμή να γραφτεί αυτό το άρθρο είναι η φοβερή κατάσταση στην οποία περιήλθε η χώρα ένεκα της ανικανότητας των ατόμων που ασχολούνται με την πολιτική.

Η διεθνής βιβλιογραφία έχει αναφορές γύρω από την προσωπικότητα των πολιτικών γενικά. Θα αρχίσω από μία συνέντευξη που έδωσε η Γαλλίδα ψυχολόγος Helene Vacchiali στην εφημερίδα LE FIGARO.

          Η δίψα της εξουσίας είναι πάντοτε τοξική;

Όχι βέβαια, πολλά άτομα με εξουσία εμφορούνται από ένα αίσθημα αλτρουισμού, με μία αληθινή πεποίθηση για την αποστολή τους. Ασκούν την εξουσία με υψηλό φρόνημα και ταπεινότητα και έχουν υψηλές ηθικές αξίες και διάθεση για προσφορά. Σ’ αυτές τις περιπτώσεις ο ναρκισσισμός αυτών των ατόμων είναι ο λεγόμενος καλός ναρκισσισμός και προέρχεται από την ουσιαστική αφοσίωση που επιδεικνύουν στο έργο τους.

          Σε άλλους όμως, αντιθέτως, η επιθυμία για εξουσία είναι ο πρωταρχικός σκοπός. Ένα ναρκισσιστικό σύμπλεγμα τους παγιδεύει στην ιδέα ότι είναι το παιδί-βασιλιάς του μύθου. Συνεχίζουν να ονειρεύονται τον εαυτό τους μοναδικό και σκέπτονται ασυνείδητα ότι η εξουσία θα τους προσφέρει μία ευκαιρία για αποκατάσταση, επαναδιαπραγμάτευση των ψυχολογικών τους συγκρούσεων.

          Εάν αυτά τα άτομα γευτούν πρώτη φορά την εξουσία, πέφτουν τότε σε ένα νοσηρό φαύλο κύκλο. Το ναρκισσιστικό τους τραύμα είναι αμετάβλητο, δεν μπορούν να το αποκαταστήσουν, γι’ αυτό γίνονται όλο και περισσότερο εθισμένοι στα σήματα της εξουσίας και θα επιζητούν τιμές πραγματικές ή συμβολικές και προνόμια, μέσα σε μια μεγαλομανία χωρίς όριο.

          Αυτή η χαρακτηριοδομή της προσωπικότητας που χαρακτηρίζει τους πολιτικούς και γενικά τα άτομα τα οποία χαρακτηρίζονται από δίψα της εξουσίας λέγεται ναρκισσιστική.

          Τα άτομα αυτά λειτουργούν πολύ καλά σε κοινωνικό επίπεδο και συνήθως ελέγχουν τις παρορμήσεις τους. Έχουν μεγάλη ανάγκη να τους αγαπούν και να τους θαυμάζουν και εμφανίζουν μία περίεργη αντίφαση ανάμεσα σε μία υπερτροφική αντίληψη του εαυτού τους και μία υπέρμετρη ανάγκη να τους εκθειάζουν οι  άλλοι. Αισθάνονται ανησυχία και ανία όταν η εξωτερική λάμψη των προβολέων σβήνουν και δεν υπάρχουν νέες πηγές να τροφοδοτήσουν τον αυτοσεβασμό τους. Φθονούν την ευτυχία των άλλων, τείνουν να εξιδανικεύουν πρόσωπα από τα οποία προσδοκούν οφέλη και υποτιμούν και περιφρονούν εκείνους από τους οποίους δεν περιμένουν τίποτε, φαίνεται να πιστεύουν ότι έχουν το δικαίωμα να ελέγχουν και να μονοπωλούν τους άλλους και να τους εκμεταλλεύονται χωρίς κανένα συναίσθημα ενοχής.

          Πίσω από μία προσέγγισή τους που συχνά θέλγει και γοητεύει, υπάρχει μία συναισθηματική ψυχρότητα και σκληρότητα.

          Κάτω από κρυμμένα συναισθήματα ανασφάλειας, αυτοκριτικής και κατωτερότητας, συναντάμε συχνά τάσεις μεγαλείου και παντοδυναμίας. Φυσικά όλα τα άτομα με ναρκισσιστική προσωπικότητα δεν γίνονται πολιτικοί, οι πολιτικοί όμως στην συντριπτική πλειοψηφία ανήκουν σ’ αυτό το είδος της προσωπικότητας.

          Αυτή η μανιώδης αναζήτηση της εξουσίας, έχει τις ρίζες της στην παιδική ηλικία;

Βεβαίως, η ψυχανάλυση θεωρεί ότι η δίψα, η όρεξη, η γεύση της εξουσίας, παραπέμπει σε καταστάσεις που επηρέασαν το υποκείμενο σε μία αρχαϊκή περίοδο της ανάπτυξής του και συγκεκριμένα στο στοματικό στάδιο της βρεφικής ηλικίας, αλλά και σε μεταγενέστερα στάδια. Η έλλειψη του πατέρα ή η έλλειψη σωστού πατρικού προτύπου θεωρούνται μερικές από τις σπουδαιότερες αιτίες δημιουργίας αυτού του χαρακτήρα.

          Σε αρκετές περιπτώσεις έχουμε έναν πατέρα απαιτητικό, επιθετικό, ο οποίος δημιουργεί στο παιδί την εντύπωση ότι είναι ανεπιθύμητο, ανίκανο, με χαμηλή αυτοπεποίθηση. Αυτά τα παιδιά, από αντίδραση μπορεί να δημιουργήσουν ένα χαρακτήρα επιθετικό, μία θέληση για εξουσία, για κυριαρχία πάνω στους άλλους, ταυτιζόμενα με το πατρικό πρότυπο.

Φυσικά, πολύ σπουδαίος στην ανάπτυξη της προσωπικότητας του παιδιού, ίσως σπουδαιότερος, είναι ο ρόλος της μητέρας.

          Η μεγάλη, τρομερή, παντοδύναμη μητέρα, η οποία συμβολίζεται με την εξουσία, αναπαριστά την επιθυμία του βρέφους για εξάρτηση από αυτήν, σε μία παντοδύναμη συμβιωτική σχέση, η οποία εξασφαλίζει την ικανοποίηση κάθε βρεφικής επιθυμίας, αλλά συγχρόνως και μία επιθυμία να την κατακτήσει και έτσι να απαλλαγεί ψευδαισθητικά από την εξάρτηση. Η ταύτιση της έννοιας κατακτώ με την έννοια της ανεξαρτητοποίησης είναι αμφίσημη, γιατί το κατακτώ σημαίνει εξαρτώμαι από την κατάκτηση.

          Η κατάκτηση της εξουσίας, σημαίνει και εξάρτηση από την εξουσία. Στο τέλος ο κυνηγός της εξουσίας γίνεται το θήραμα της εξουσίας.

Αυτά τα χαρακτηριστικά τα οποία αναφέραμε αφορούν γενικά την προσωπικότητα των πολιτικών σαν σύνολο σε όλες τις εποχές και σε παγκόσμια κλίμακα.

          Τι το ιδιαίτερο έχουν όμως οι Έλληνες πολιτικοί;

Σε τι διαφέρουν από τους Δυτικοευρωπαίους και τους Αμερικάνους πολιτικούς; Ας αναζητήσουμε τα αίτια στο απώτερο παρελθόν.

          Πολλοί ερευνητές συγγραφείς ισχυρίζονται ότι οι σημερινοί Έλληνες διαφέρουν όσον αφορά την προσωπικότητα, τον χαρακτήρα και τη συμπεριφορά από τους αρχαίους προγόνους τους, οι οποίοι δημιούργησαν το θαύμα που λέγεται Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός, από τον οποίο προήλθε ο Ευρωπαϊκός και εν συνεχεία ο παγκόσμιος πολιτισμός όπως είναι σήμερα.

          Αυτό έχει κάποια δόση αλήθειας, γιατί η αρχαία Ελληνική παράδοση μετά τη Ρωμαϊκή κατάκτηση άρχισε να υποχωρεί. Κατά τη διάρκεια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η κυρίως Ελλάδα δεν μετέχει στις πολιτιστικές μεταβολές της Αναγέννησης και του  Διαφωτισμού. Το αποτέλεσμα είναι η σημερινή Νεοελληνική κουλτούρα να υπολείπεται των άλλων Δυτικοευρωπαίων.

          Οι νεοέλληνες έχουν αποδεχθεί σαν λαϊκό ήρωα των Καραγκιόζη, σε αντίθεση με τους αρχαίους Έλληνες που είχαν σαν λαϊκό ήρωα τον Οδυσσέα, τον Βασιλιά της Ιθάκης. Η διαφορά μεταξύ των δύο είναι καταφανής.

          Από τη μια μεριά είναι ο κουτοπόνηρος, αμόρφωτος, ρακένδυτος, τεμπέλης Καραγκιόζης, ο οποίος ρέπει προς την απάτη για να επιζήσει, από την άλλη μεριά είναι ο υπερήφανος, ηρωικός, πολυμήχανος, ενεργητικός, φιλόδοξος Οδυσσέας. Την κουλτούρα του Καραγκιόζη την οποία ακολουθεί σήμερα η πλειοψηφία του Ελληνικού λαού, την ακολουθούν και την στηρίζουν οι πολιτικοί, οι άνθρωποι της εξουσίας, γιατί και αυτοί δεν είναι παρά ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα του λαού.

          Τα ψυχικά και κοινωνικά τους εφόδια είναι τα εφόδια του Καραγκιόζη. Απάτη, δόλος και αμάθεια κυριαρχούν στην πολιτική ζωή της Ελλάδας. Ανεπάγγελτοι, αμόρφωτοι, με χαμηλή κοινωνική κουλτούρα, οι πολιτικοί μας προσπαθούν να γίνουν οι σωτήρες της Ελλάδας. Οι ίδιοι Παρίες της πολιτικής αλλάζουν ονόματα και παρατάξεις για να μας ξεγελάσουν.

          Αυτάρεσκοι, ανώριμοι, κλεισμένοι μέσα στη ναρκισσιστική τους αίσθηση της παντοδυναμίας, παραμένουν ακόμη παιδιά.

          Αυτές όμως οι ψυχικές ιδιομορφίες, μεταφερόμενες στην καθημερινή πολιτική πρακτική, σημαίνουν αναξιοπιστία, ανεντιμότητα, αστάθεια, ανασφάλεια, εγωισμός, εκμετάλλευση.

          Έχουν την εντύπωση ότι το επιθυμητό είναι και εφικτό, έτσι συγχέουν την επιθυμία με την πραγματικότητα. Υπό την έννοια αυτή παραμένουν μεγάλα παιδιά, πεισματάρικα, κακομαθημένα, εγωιστικά, αδίστακτα. Ο Ελληνικός λαός έντρομος βλέπει αυτά τα παιδιά της εξουσίας να θέλουν να γίνουν οι νέοι μνηστήρες της Ελλάδας. Τα παιδιά αυτά χωρίς ακόμη να έχουν απαλλαγεί από τα παιδικά τους ψυχολογικά ναρκισσιστικά συμπλέγματα, φιλοδοξούν να πάρουν τις τύχες του λαού στα χέρια τους.

          Το μέλλον διαγράφεται αβέβαιο. Ποιος θα μας γλιτώσει από αυτή την επιδρομή των επίδοξων Μνηστήρων;

          Σαν Χριστιανός θα έλεγα ότι μόνο ο Θεός μπορεί να μας γλιτώσει. Σαν Έλληνας όμως, απόγονος του Οδυσσέα, θα έλεγα ότι η μόνη μας ελπίδα είναι το τόξο του Οδυσσέα.

ΔΙΕΘΝΗΣ  ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΡΟΒΟΛΗΣ ΟΔΥΣΣΕΙΑΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ(Δ.Ε.Π.Ο.Κ)

Κύριε   Δήμαρχε,

Η  Διεθνής  Εταιρεία  Προβολής  Οδυσσειακής  Κληρονομιάς  (Δ.Ε.Π.Ο.Κ) σας ευχαριστεί για το ενδιαφέρον σας να επισκευάσετε το πρώην  Δημοτικό  Σχολείο των  Φρικών για να λειτουργήσει εκεί  Πολιτιστικό  Κέντρο – Οδυσσειακή  Βιβλιοθήκη.  Η  Δ.Ε.Π.Ο.Κ επίσης προτίθεται στο χώρο αυτόν αλλά και σε άλλους χώρους, στο Σταύρο και στο Βαθύ, να διοργανώσει σεμινάρια παιδαγωγικού περιεχομένου για τους συλλόγους γονέων.Τα σεμινάρια θα μπορούν να τα παρακολουθήσουν και οι εκπαιδευτικοί, καθώς και οποιοσδήποτε άλλος ενδιαφέρεται δεδομένου ότι η είσοδος θα είναι ελεύθερη για το κοινό. Εφόσον ο Δήμος Ιθάκης θεωρεί ότι αυτή η πρωτοβουλία είναι ωφέλιμος για το νησί μας, μπορεί μέσω των αρμοδίων υπηρεσιών του να συμβάλει στη διοργάνωση αυτών των σεμιναρίων. Επίσης εφόσον ο Δήμος Ιθάκης το επιθυμεί, τα σεμινάρια αυτά μπορούν να εξελιχθούν σε Σχολή  Γονέων με τη συμβολή φυσικά και άλλων επιστημόνων  πχ  εκπαιδευτικών, κοινωνικών λειτουργών, ψυχολόγων, ιατρών  κτλ. Στα σεμινάρια αυτά προτίθεται να διδάξει ο Ιθακήσιος ιατρός Παναγιώτης Συκιώτης.

Η  Δ.Ε.Π.Ο.Κ είναι πρόθυμη να συνδράμει με όλες της τις δυνάμεις σε κάθε προσπάθεια του Δήμου να αναβαθμίσει το πολιτιστικό επίπεδο των κατοίκων της Ιθάκης.

Μετά τιμής

Παναγιώτης  Συκιώτης  Νευρολόγος-Ψυχίατρος-Ψυχαναλυτής                                                    

Πρόεδρος  Εταιρείας  Αναλυτικής  Εκπαίδευσης  Προσωπικότητας  Ε.Α.Ε.Π                                                                                                 

Μέλος  Ψυχολογικής  Αμερικάνικης  Εταιρείας  (Α.Ρ.Α)                                                                                      www.sykiotis.blogspot.com                                                                                                                                                                                                                                                                     

e- mail: sykiotis.panos@gmail.com                                                                                                                               κιν:6944977292

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ ΚΑΙ ΒΙΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΜΨΥΧΩΣΗΣ

Υπαρχουν εξυπνα παιδια και ενηλικες που αποτυγχανουν στο σχολειο,στο επαγγελμα,στην οικογενεια,στην κοινωνια.Αυτο γινεται γιατι ενω εχουν εξυπναδα,τους λειπουν αλλες ιδιοτητες,οπως η αυτοσυγκεντρωση,η προσοχη,η υπομονη,η επιμονη,η φιλοδοξια,η ψυχραιμια,η αυτογνωσια,η αυτοεκτιμηση,ο αυτοελεγχος και πολλες αλλες.Αυτες οι... ιδιοτητες μπορει να αποκτηθουν με την καταλληλη εκπαιδευση σε καθε ηλικια.
Τα σεμιναρια γινονται σε ξεχωριστες ομαδες παιδιων και ενηλικων.Ενημερωνουμε κυριως εκπαιδευτικους και γονεις.
Πληροφοριες΄Πανος Συκιωτης΄ κιν.6944977292
Προεδρος Εταιρειας Αναλυτικης Εκπαιδευσης Προσωπικοτητας Ε.Α.Ε.Π. Μελος της Αμερικανικης Ψυχολογικης Εταιρειας Α.Ρ.Α.

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ(IMAGE MAKING)

"IMAGE MAKING" είναι η προσπάθεια τροποποίησης της συμπεριφοράς και γενικά της εμφάνησης ενός ατόμου για τη επίτευξη ενός αντικειμενικού σκοπού. Π.Χ. ένα πολιτικό πρόσωπο που θέλει να επιτύχει στις εκλογές. Σήμερα το IMAGE MAKING είναι πολύ διαδεδομένο γιατί βοηθάει όχι μόνο τους υποψήφιους πολιτικούς αλλά και όσους θα ήθελαν να καθέξουν ανώτερες θέσεις ή να επηρεάσουν την πελατεία τους.Το IMAGE MAKING έχει απόλυτη σχέση με την ψυχολογία καθώς διδάσκει τον επηρεασμό της ψυχολογίας των άλλων απο τον ενδιαφερόμενο.

ΑΥΤΟΕΠΙΓΝΩΣΗ

ΑΥΤΟΕΠΙΓΝΩΣΗ

Αυτοεπίγνωση είναι το να γνωρίζει κανείς την εσωτερική του κατάσταση, τις προτιμήσεις, τα προσωπικά το αποθέματα και να έχει επαφή με τη διαίσθησή του.
Η αυτοεπίγνωση εμπεριέχει τις εξής δεξιότητες:
Την επίγνωση των συναισθημάτων. Το να αναγνωρίζει δηλαδή κανείς τα συναισθήματά του, τις επιπτώσεις και τα αποτελέσματά τους.
Την ακριβή αυτοαξιολόγηση. Το να γνωρίζει κανείς τα ισχυρά και ασθενή σημεία του χαρακτήρα του και να γνωρίζει τα όριά του.
Την αυτοπεποίθηση. Δηλαδή τη σιγουριά που έχει κάποιος όταν γνωρίζει καλά την πραγματική του αξία και τις ικανότητές του.
Ποιο είναι το όφελος της Αυτοεπίγνωσης.
Παράδειγμα: Σε ένα καθηγητή ενός λυκείου με καρδιολογικά προβλήματα δόθηκε ένα φορητό μηχάνημα ελέγχου του καρδιακού ρυθμού. Έπρεπε να γνωρίζει τους καρδιακούς του παλμούς γιατί όταν έφταναν τους 150/min ήταν σήμα κινδύνου και έπρεπε να πάρει φάρμακο και να αναπαυθεί.
Μια μέρα πήγε σε μια σύσκεψη και ενώ ο ίδιος θεωρούσε ότι δεν τον επηρέαζαν οι συζητήσεις το μηχάνημα έδειξε 150 παλμούς ανά 1 min.
Δεν είχε συνειδητοποιήσει πόσο πολύ εκνευριζόταν με τους μικροτσακωμούς που γίνονταν κατά τη διάρκεια της σύσκεψης.
Αυτό έγινε γιατί ο καθηγητής δεν είχε επίγνωση των συναισθημάτων του και έτσι δεν μπορούσε να χειρισθεί το στρες.
Έχει αποδειχθεί ότι η επίγνωση των συναισθημάτων που υπολανθάνουν μπορεί να έχει σωτήρια αποτελέσματα.
Παράδειγμα: Ένας μεγάλος αριθμός διευθυντών μεγάλων επιχειρήσεων περίπου 63 απελύθησαν από την εργασία τους. Φυσικά, ήσαν θυμωμένοι και επιθετικοί. Έλαβαν μέρος σε μια μελέτη στο Πανεπιστήμιο Σάουθερν Μεθόντιστ.
Στους μισούς δόθηκε η οδηγία να κρατούν ημερολόγιο επί 5 ημέρες, αφιερώνοντας 20 λεπτά την ημέρα για να καταγράφουν τα βαθύτερα συναισθήματα και τις σκέψεις τους γι’ αυτά που τους συνέβαιναν.
Εκείνοι που κράτησαν ημερολόγιο δηλαδή οι μισοί βρήκαν νέες δουλειές πιο γρήγορα από εκείνους που δεν κράτησαν ημερολόγιο.
Προφανώς εκείνοι οι οποίοι κράτησαν ημερολόγιο απέκτησαν μεγαλύτερη επίγνωση των συναισθημάτων τους και έτσι μπόρεσαν πιο εύκολα να τα ελέγξουν και έτσι πιο ήρεμοι και με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση μπόρεσαν να ψάξουν και να βρουν δουλειά.
Η συναισθηματική διαύγεια μας βοηθάει να αντιμετωπίζουμε την κακή διάθεση. Όσο καλύτερα γνωρίζουμε τα συναισθήματά μας και τις ικανότητές μας, τόσο καλύτερα μπορούμε να ελέγχουμε τα συναισθηματικά μας ξεσπάσματα και τόσο πιο γρήγορα μπορούμε να ξεφύγουμε από μια δυσάρεστη κατάσταση.
Εκείνοι οι οποίοι συνέρχονται πιο γρήγορα, είναι αυτοί οι οποίοι διαθέτουν μεγαλύτερη συναισθηματική διαύγεια.
Βέβαια, η διατήρηση της ψυχραιμίας δεν είναι εύκολη υπόθεση. πολλοί άνθρωποι φαίνονται ψύχραιμοι, ήρεμοι ενώ βράζουν μέσα τους. Πρέπει και αυτοί να βρουν τρόπο να χειρισθούν τα συναισθήματα της δυσφορίας, και το άγχος που αισθάνονται.
Η συνεχής καταπίεση έντονων συναισθημάτων έχει αρκετά μειονεκτήματα. Άτομα τα οποία λειτουργούν με αυτόν τον τρόπο συχνά δεν καταφέρνουν να προχωρήσουν σε οποιαδήποτε ενέργεια για να βελτιώσουν την κατάστασή τους. Μπορεί να μην δείχνουν εξωτερικά σημάδια αρνητικών συναισθημάτων όπως άγχος, φόβου, θυμού, επιθετικότητας, ωστόσο υποφέρουν από ένα εσωτερικό αναβρασμό. αποτέλεσμα αυτού του αναβρασμού είναι η εμφάνιση συμπτωμάτων όπως πονοκέφαλοι, νευρικότητα, αϋπνία, πεπτικές διαταραχές.
Βλέπουμε λοιπόν, ότι σε επίπεδο υγείας και αυτοί που κρατούν την ψυχραιμία τους αλλά βράζουν μέσα τους και αυτοί οι οποίοι εκρήγνυνται αντιμετωπίζουν τους ίδιους κινδύνους.
Γι’ αυτό η αυτοεπίγνωση δεν είναι αρκετή. Δεν πρέπει μόνο να γνωρίζουμε τα συναισθήματά μας και τις ικανότητές μας, αλλά πρέπει να μπορούμε και να τα ελέγχουμε.
Παράδειγμα: Κάποιος σταματάει το αυτοκίνητό του παράνομα σε ένα πολυσύχναστο δρόμο και μπαίνει μέσα σε ένα κατάστημα να ψωνίσει. Όταν βγαίνει έξω βιαστικά, βλέπει έναν τροχονόμο να του έχει κόψει κλήση και επί πλέον έχει έλθει και ο γερανός και παίρνει το αυτοκίνητό του. Ο οδηγός εξαγριωμένος φωνάζει και φέρεται με απρέπεια. Ο αστυνομικός προφανώς εκνευρισμένος καταφέρνει να συγκρατήσει το θυμό του και να δώσει μια ήρεμη απάντηση.
Ο αυτοέλεγχο είναι σημαντικός για εκείνους που επιβάλλουν το νόμο. Σε διάφορες περιστάσεις οι αστυνομικοί αναγκάζονται να δώσουν μεγάλο αγώνα για να συγκρατήσουν την ενστικτώδη αντίδρασή τους απέναντι στην έλλειψη σεβασμού. Αυτή η έλλειψη σεβασμού εκλαμβάνεται από τους αστυνομικούς σαν ένδειξη ότι η εξουσία περνάει στα χέρια του άλλου.
Οι διάφορες μελέτες έχουν δείξει ότι οι αστυνομικοί με την καλύτερη επίδοση χρησιμοποιούν τη λιγότερη βία.
Προσεγγίζουν τα οξύθυμα άτομα με ηρεμία και επαγγελματική συμπεριφορά και διαθέτουν ιδιαίτερες ικανότητες στην αποκλιμάκωση της έντασης.
Η αρχή της διατήρησης της ηρεμίας παρά τις προκλήσεις ισχύει για όλους όσους αντιμετωπίζουν συχνά αντιπαθητικούς ή εκνευρισμένους ανθρώπους στην εργασία τους. Ανάμεσα στους συμβούλους και τους ψυχοθεραπευτές για παράδειγμα, εκείνοι με τη διακεκριμένη επίδοση αντιδρούν ήρεμα σε μια προσωπική επίθεση από την πλευρά του ασθενή. Το ίδιο ισχύει και για τις αεροσυνοδούς με ξεχωριστή επίδοση οι οποίες βρίσκονται αντιμέτωπες με δυσάρεστους επιβάτες.
Ανάμεσα στους διευθυντές και τα στελέχη, επίσης, εκείνοι με τη διακεκριμένη επίδοση καταφέρνουν να εξισορροπούν την ορμή, τη φιλοδοξία και την αυτοπεποίθησή τους με τον αυτοέλεγχο, τιθασεύοντας τις προσωπικές τους ανάγκες χάρις της καλής συνεργασίας προς εξυπηρέτηση των στόχων του οργανισμού.
Πολλές φορές νιώθουμε συναισθήματα χωρίς να μπορούμε να εντοπίσουμε τη φύση τους, γιατί φυσικά έχουμε μικρή αυτοεπίγνωση.
Παράδειγμα: Η Μαρία την περασμένη Κυριακή τα έβαλε με τον άνδρα της. Δεν ξέρει γιατί. Της ζητάω να μου διηγηθεί τις συνθήκες που επικρατούσαν όταν ένιωσε τον ασυγκράτητο θυμό.
Είχαν πάει στο εξοχικό τους με ένα φιλικό ζευγάρι του συζύγου της, το οποίο όμως δεν εγνώριζε. Παρόλο που το ζευγάρι ήσαν άνθρωποι συμπαθητικοί και θα μπορούσε να σχετισθεί μαζί τους εν τούτοις δεν τα κατάφερε. Ήταν συγκρατημένη, δεν είχε εμπιστοσύνη στον εαυτό της, δυσκολευόταν να μιλήσει γιατί φοβόταν ότι οι άλλοι θα την θεωρούσαν αμόρφωτη. Η Μαρία ήξερε ότι είχε δυσκολία στην επικοινωνία κυρίως με αγνώστους και είχε αποφασίσει να καταβάλλει προσπάθειες να βελτιώσει την ικανότητάς της για επικοινωνία.
Γι’ αυτό είχε προτείνει να πάνε μια βόλτα στη φύση μήπως εκεί μπορέσει και επικοινωνήσει καλύτερα. Δυστυχώς λόγω βροχής ο περίπατος ανεβλήθη. Η Μαρία ένιωσε μεγάλη απογοήτευση. Η επιθυμία της για επικοινωνία ματαιώθηκε. Ο θυμός της ξέσπασε ανεξέλεγκτα για ασήμαντη αφορμή.
Η Μαρία δεν έχει σαφή επίγνωση των συναισθημάτων της, τις επιπτώσεις και τα αποτελέσματά τους και κατά συνέπεια έχει μικρή αυτοεπίγνωση και ελαττωμένο αυτοέλεγχο.
Προσαρμοστικότητα:
Συγκρίνουμε δύο στελέχη εταιρειών. Το ένα βασανίζεται από ένταση. Λέει «Η ζωή μου θυμίζει αγώνα δρόμου. Προσπαθώ να προλάβω κάτι, να ανταποκριθώ στις προθεσμίες που μου επιβάλλονται, είμαι νευρικός και γεμάτος ένταση και συχνά βαριέμαι».
Το άλλο στέλεχος λέει: «Δεν βαριέμαι σχεδόν ποτέ, είμαι συνεχώς στον αγώνα και ό,τι κάνω το απολαμβάνω».
Ο τελευταίος διαθέτει ανθεκτικότητα. Πρόκειται για μια ιδιότητα να μένει κανείς αφοσιωμένος, να αισθάνεται ότι έχει τον έλεγχο και να θεωρεί το στρες σαν πρόκληση και όχι απειλή.
Υπ’ αυτή την έννοια υπάρχουν δύο είδη στρες. Το καλό και το κακό και αντιστοιχούν σε δύο διαφορετικά βιολογικά συστήματα.
Το καλό στρες ενεργοποιεί το συμπαθητικό μας σύστημα το οποίο λειτουργεί σε φυσιολογικό ρυθμό ώστε η διάθεσή μας να είναι θετική και η ικανότητά μας να σκεφτόμαστε και να αντιδρούμε βρίσκεται στο βέλτιστο επίπεδο.
Ενώ το κακό στρες το έντονο προκαλεί την έκκριση σε μεγάλη ποσότητα ουσιών όπως οι κατεχολαμίνες, η ανδρεναλίνη, η νοραδρεναλίνη και η κορτιζόλη. Οι ουσίες αυτές σε μεγάλες ποσότητες δημιουργούν βλάβες στον οργανισμό όπως κακή λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος με αποτέλεσμα την μειωμένη αντίσταση του οργανισμού στις διάφορες ασθένειες.

ΑΥΤΟΡΥΘΜΙΣΗ

ΑΥΤΟΡΥΘΜΙΣΗ

Αυτορύθμιση είναι το να μπορεί κανείς να διαχειρίζεται την εσωτερική του κατάσταση, τις παρορμήσεις του και τα προσωπικά του αποθέματα.
Η αυτορύθμιση δηλαδή ο χειρισμός των παρορμήσεων και των δυσάρεστων συναισθημάτων και η αντιμετώπιση των αντίξοων καταστάσεων αποτελούν τον πυρήνα πέντε συναισθηματικών ικανοτήτων.
Αυτοέλεγχος: Αποτελεσματικός χειρισμός διασπαστικών συναισθημάτων και παρορμήσεων.
Αξιοπιστία: Επίδειξη τιμιότητας και ακεραιτότητας.
Ευσυνειδησία: Αξιοπιστία και υπευθυνότητα στην εκπλήρωση υποχρεώσεων.
Προσαρμοστικότητα: Ευελιξία στο χειρισμό της αλλαγής και των προκλήσεων.
Καινοτομία: Το να είναι κανείς ανοιχτός σε πρωτοποριακές ιδέες, προσεγγίσεις και νέες πληροφορίες.
Παράδειγμα: Δύο συμφοιτητές του κολεγίου σε μια παρέα που έπαιζαν χαρτιά διαφώνησαν με μεγάλη ένταση και θυμό. Ο ένας ο Δημήτρης, άρχισε να ουρλιάζει, να βρίζει τον φίλο του κα να τον προκαλεί να παίξουν ξύλο. Ο άλλος ο Γιώργος ήταν ψύχραιμος, του είπε πολύ ήρεμα ότι θα έπρεπε να τελειώσουν το παιχνίδι πρώτα και μετά θα ήταν στη διάθεσή του. Ο Δημήτρης παρότι έβραζε από θυμό, συμφώνησε.
Μέχρι να τελειώσει το παιχνίδι ο Δημήτρης είχε αρκετό χρόνο να σκεφτεί και να ηρεμήσει. Μετά το τέλος του παιχνιδιού εζήτησε συγνώμη για το ξέσπασμά του.
Ξανασυναντήθηκαν μετά 20 χρόνια σε μια συγκέντρωση παλαιών συμφοιτητών. Ο Γιώργος είχε μια επιτυχημένη σταδιοδρομία ενώ ο Δημήτρης ήταν άνεργος και αγωνιζόταν να κόψει τα ναρκωτικά και το ποτό.
Η αντίθεση ανάμεσα σε αυτούς τους δύο δηλώνει ότι κερδίζει πολλά αυτός, ο οποίος είναι σε θέση να πει όχι σε μια παρόρμηση.
Το βασικό εγκεφαλικό κύκλωμα αποτελείται από νευρώνες στους προμετωπιαίους λοβούς, οι οποίοι αναχαιτίζουν τα μηνύματα τα οποία προέρχονται από τα συναισθηματικά κέντρα, κυρίως από την αμυγδαλή, σε στιγμές οργής και πρόκλησης. Για τον Γιώργο το κύκλωμα αυτό προφανώς λειτουργούσε καλά, ενώ για τον Δημήτρη δεν λειτουργούσε καλά.
Παράδειγμα: Μερικά παιδιά ηλικίας 4 ετών συμμετείχαν σε ένα πείραμα που έγινε από ειδικούς ερευνητές στο νηπιαγωγείο της Πανεπιστημιούπολης του Στάνφορντ.
Τα παιδιά έμπαιναν σε ένα δωμάτιο το ένα μετά το άλλο. Μπροστά τους σε ένα τραπέζι υπήρχε μια καραμέλα. Οι ερευνητές έλεγαν στα παιδιά: «Εάν θέλεις μπορείς να πάρεις τώρα αυτή την καραμέλα να τη φας, εάν όμως δεν την πάρεις μέχρι να κάνω μια δουλειά και να επιστρέψω θα σου δώσω δύο».
Περίπου μετά από 14 χρόνια όταν ήταν σε ηλικία 18 ετών, έγινε σύγκριση μεταξύ των παιδιών που έφαγαν αμέσως την καραμέλα και σε εκείνα που έκαναν υπομονή για να πάρουν τελικά δύο. Τα ανυπόμονα παιδιά, σε σύγκριση με εκείνα που περίμεναν είχαν περισσότερες πιθανότητες να καταρρεύσουν υπό συνθήκες στρες, ήταν πιο ευερέθιστα και εμπλέκονταν συχνά σε καβγάδες. Ήταν επίσης λιγότερο ικανά να αντισταθούν σε πειρασμούς, προκειμένου να πετύχουν τους στόχους τους.
Ένα πολύ σπουδαίο επίσης εύρημα ήταν ότι τα παιδιά που περίμεναν για την καραμέλα ήσαν καταφανώς ανώτερα στα τέστς ακαδημαϊκών επιδόσεων. Αυτό σημαίνει ότι η παρορμητικότητα μειώνει την ικανότητα μάθησης. Η εξήγηση αυτού του φαινομένου είναι ότι μηνύματα συναισθηματικά τα οποία προέρχονται από την αμυγδαλή, απασχολούν τους προμετωπιαίους λοβούς μέσω ειδικών κυκλωμάτων.
Όσο λοιπόν περισσότερο απορροφημένοι είμαστε από σκέψεις βασισμένες στο συναίσθημα, τόσο λιγότερο χώρο προσοχής διαθέτουμε στην εργαζόμενη μνήμη, η οποία εντοπίζεται στους προμετωπιαίους λοβούς.
Για ένα παιδί του σχολείου σημαίνει ότι δείχνει μειωμένη προσοχή στο δάσκαλο, στο βιβλίο και γενικά στη μελέτη. Αν αυτό συνεχίζεται για πολλά χρόνια το αποτέλεσμα είναι η έλλειψη γνώσεων, κάτι που αποκάλυψε η χαμηλότερη βαθμολογία στα τεστς ακαδημαϊκών επιδόσεων. Το ίδιο ισχύει και για την εργασία: Το κόστος της παρορμητικότητας και της τάσης του ατόμου να παρασύρεται από αντιπερισπασμούς είναι η μειωμένη ικανότητα μάθησης ή προσαρμογης.
Όταν τα παιδιά της μελέτης στο Στάνφορντ ενηλικιώθηκαν και εντάχθηκαν στο εργατικό δυναμικό, οι διαφορές τονίστηκαν ακόμη περισσότερο. Γύρω στα 30 τους χρόνια, αυτοί που είχαν αντισταθεί στη καραμέλα στην παιδική τους ηλικία είχαν ακόμη περισσότερες νοητικές ικανότητες, ήταν πιο προσεκτικοί και με μεγαλύτερη δυνατότητα συγκέντρωσης. Ήταν καλύτερα σε θέση να αναπτύξουν ειλικρινείς και στενές σχέσεις, περισσότερο αξιόπιστοι και υπεύθυνοι και έδειχναν μεγαλύτερο αυτοέλεγχο σε συνθήκες ματαίωσης κάποιας επιθυμίας τους.
Αντίθετα εκείνοι πουν άρπαξαν την καραμέλα στα 4 χρόνια τους ήταν λιγότερο ικανοί από γνωστική άποψη και σαφώς λιγότερο συναισθηματικά ικανοί από εκείνους που είχαν συγκρατηθεί. Έδειχναν πιο συχνά ατομιστικές τάσεις, ήταν λιγότερο αξιόπιστοι, η προσοχή τους μπορούσε να διασπασθεί πιο εύκολα και δεν ήταν σε θέση να παραμερίζουν την επιθυμία για ικανοποίηση όταν επεδίωκαν κάποιους στόχους. Όταν βρίσκονταν υπό συνθήκες στρες, επιδείκνυαν ελάχιστη αντοχή ή αυτοέλεγχο. Αντιδρούσαν στην πίεση με ελάχιστη ευελιξία, επαναλάμβαναν την ίδια μάταιη και ακραία αντίδραση συνεχώς.
Η ιστορία των παιδιών της καραμέλας αποτελεί υπέροχο παράδειγμα για το κόστος των ανεξέλεγκτων συναισθημάτων. Όταν είμαστε κάτω από την επίδραση της παρόρμησης, της ταραχής και της συναισθηματικότητας, η ικανότητά μας να σκεφτούμε και να εργαστούμε πλήττεται σοβαρά.
Η συναισθηματική αυτορύθμιση δεν σημαίνει απλώς περιορισμό της στενοχώριας ή καταστολή των παρορμήσεων. Μπορεί να σημαίνει και την ηθελημένη πρόκληση ενός συναισθήματος, ακόμα και δυσάρεστου.
Μερικοί εφοριακοί ελεγκτές, ετοιμάζονται να κάνουν επίσκεψη για έλεγχο αφού πρώτα ωθήσουν μόνοι τους τον εαυτό τους σε μια κατάσταση ευερεθιστότητας και εκνευρισμού. Οι γιατροί που είναι αναγκασμένοι να αναγγείλουν άσχημα νέα σε ασθενείς ή στις οικογένειές τους προετοιμάζονται υιοθετώντας την απαραίτητη θλιμμένη διάθεση όπως επίσης και οι εργολάβοι κηδειών όταν συναντούν τις πενθούσες οικογένειες. Στους τομείς των λιανικών πωλήσεων και της παροχής υπηρεσιών, οι προτροπές για φιλική συμπεριφορά απέναντι στους πελάτες είναι ουσιαστικά παγκόσμιο φαινόμενο.
Μια «σχολή σκέψης» υποστηρίζει ότι όταν οι εργαζόμενοι διατάσσονται να δείξουν ένα δεδομένο συναίσθημα αναγκάζονται να εκτελέσουν μια επαχθή «συναισθηματική εργασία» προκειμένου να κρατήσουν τη δουλειά τους. Όταν οι διαταγές του αφεντικού καθορίζουν τα συναισθήματα που πρέπει να εκφράσει κάποιος, το αποτέλεσμα είναι μια μορφή αποξένωσης του ατόμου αυτού από τα πραγματικά συναισθήματα. Οι υπάλληλοι των λιανικών πωλήσεων, οι αεροσυνοδοί και το προσωπικό των τουριστικών επιχειρήσεων συμπεριλαμβάνονται ανάμεσα σε εκείνους που έχουν τις περισσότερες ικανότητες να επιτυγχάνουν την ηθελημένη πρόκληση συναισθημάτων, ανάλογα με τη περίπτωση.
Η κοινωνιολόγος Άρλι Χοστσάιλντ, στο Πανεπιστήμιο Μπέρκλεϊ της Καλιφόρνια, αποκαλεί το φαινόμενο αυτό «εμπορευματοποίηση των ανθρώπινων συναισθημάτων», ένα είδος συναισθηματικής τυραννίας.
Υπάρχει όμως και η αντίθετη άποψη. Ο παράγοντας που καθορίζει κατά πόσο αυτή η συναισθηματική προσπάθεια είναι επαχθής ή όχι , είναι κατά πόσο το άτομο ταυτίζεται με την εργασία που κάνει.
Για μια νοσηλεύτρια που θεωρεί τον εαυτό της συμπονετικό άτομο, τα λίγα λεπτά που αφιερώνει για να παρηγορήσει ένα θλιμμένο ασθενή δεν θεωρούνται φορτίο, αλλά εκείνο ακριβώς που δίνει νόημα στη δουλειά της.
Η έννοια του συναισθηματικού αυτοελέγχου δεν σημαίνει άρνηση ή καταπίεση των αληθινών συναισθημάτων. Η κακή διάθεση, για παράδειγμα, έχει και αυτή τα καλά της. Ο θυμός, η θλίψη και ο φόβος μπορούν να γίνουν πηγή δημιουργικότητας, ενέργειας και στενής σχέσης με τους άλλους ανθρώπους. Ο θυμός μπορεί να γίνει έντονη πηγή κινητοποίησης ιδιαίτερα όταν πηγάζει από την ανάγκη να επανορθωθεί μια αδικία ή ανισότητα. Το μοίρασμα της θλίψης μπορεί να ενώσει τους ανθρώπους. Επίσης η ανυπομονησία που γεννιέται από το άγχος, αν δεν είναι υπερβολική μπορεί να υποκινήσει το δημιουργικό πνεύμα.
Ο συναισθηματικός αυτοέλεγχος είναι ταυτόσημος με την άσκηση υπερβολικού ελέγχου, το πνίξιμο δηλαδή κάθε συναισθήματος και αυθορμητισμού. Όταν γίνεται υπερβολικός έλεγχος συναισθημάτων υπάρχει ένα σωματικό και διανοητικό κόστος. Άνθρωποι που καταπνίγουν τα συναισθήματά τους, ιδιαίτερα τα έντονα αρνητικά συναισθήματα, εμφανίζουν αύξηση του καρδιακού ρυθμού και αύξηση της αρτηριακής πίεσης.
Όταν αυτή η συναισθηματική καταστολή γίνεται χρόνια κατάσταση, μπορεί να βλάψει τη σκέψη, να παρακωλύσει τη διανοητική επίδοση και να δημιουργήσει προβλήματα στην ομαλή κοινωνική αλληλεπίδραση.
Η σωστή συναισθηματική αυτορύθμιση σημαίνει να έχουμε την δυνατότητα να επιλέξουμε πώς να εκφράσουμε τα συναισθήματά μας.
Έγινε μια μελέτης στις ΗΠΑ μεταξύ 2.000 προϊσταμένων, διευθυντών και ανώτερων στελεχών σε διάφορες εταιρείες και οργανισμούς και έδειξε ότι ενώ οι διευθυντές, δηλαδή τα μεσαία στελέχη, με την καλύτερη επίδοση ήταν πιο αυθόρμητοι από τους μέτριους συναδέλφους τους, τα ανώτερα στελέχη διέθεταν μεγαλύτερο έλεγχο βαθμίδων. Προφανώς, τα ανώτερα στελέχη έδιναν μεγαλύτερη σημασία στις επιπτώσεις της έκφρασης ενός «λανθασμένου» συναισθήματος σε μια δεδομένη περίσταση.
Αυτή η μετρημένη προσέγγιση που παρατηρείται στις ανώτερες βαθμίδες της ιεραρχίας ανταποκρίνεται στην αίσθηση ότι ο χώρος της εργασίας αποτελεί ειδική περίπτωση στο θέμα των συναισθημάτων, είναι σχεδόν μια διαφορετική «κουλτούρα».
Μέσα στα πλαίσια του στενού περιβάλλοντος των φίλων και της οικογένειας μπορούμε να εκφράσουμε και να αναλύσουμε ό,τι συναίσθημα θεωρούμε σημαντικό. Στην εργασία όμως συχνά κυριαρχούν διαφορετικοί συναισθηματικοί κανόνες.

ΔΙΑΙΣΘΗΣΗ

ΔΙΑΙΣΘΗΣΗ

Η ζωή πολύ συχνά μας φέρνει αντιμέτωπους με δύσκολες αποφάσεις, με συγκεχυμένα και ασαφή δεδομένα που απέχουν πολύ από την ξεκάθαρη και σαφή λογική που μάθαμε κατά την διάρκεια των σπουδών μας, σχετικά με την ανάλυση του κινδύνου κατά τη λήψη αποφάσεων.
Η προσέγγιση αυτή, δηλαδή προσέγγιση με τη σαφή λογική θεωρείται ο κατεξοχήν τρόπος για τη λήψη αποφάσεων, στα πραγματικά καθημερινά προβλήματα που αντιμετωπίζουμε στην εργασία αλλά και στο κοινωνικό περιβάλλον γενικότερα.
Δηλαδή σε ποιο άτομο θα δώσουμε προαγωγή, με ποια εταιρεία πρέπει να συγχωνευθούμε, ποια στρατηγική marketing πρέπει να ακολουθήσουμε, αν πρέπει να δεχθούμε μια επαγγελματική συμφωνία, αν πρέπει να κάνουμε μια αγορά, αν πρόκειται να εμπιστευθούμε κάποιο πρόσωπο.
Όταν πρόκειται για αποφάσεις αυτού του τύπου, τότε κάποια ενδόμυχα συναισθήματα μας προσφέρουν σημαντικές πληροφορίες τις οποίες δεν πρέπει να αγνοούμε, γιατί πολλές φορές όταν αγνοούμε αυτά τα ενδόμυχα συναισθήματα, μπορεί να το μετανιώσουμε μελλοντικά.
Αυτά τα ενδόμυχα συναισθήματα είναι η Διαίσθηση.
Κάποια μελέτη που έγινε στις ΗΠΑ με ένα ερωτηματολόγιο σε 60 μεγάλους και πολύ επιτυχημένους επιχειρηματίες, μόνο ένας απάντησε ότι οι επιχειρηματικές του αποφάσεις λαμβάνονταν αποκλειστικά με βάση τη κλασσική μέθοδο ανάλυσης των δεδομένων, για να προσθέσει όμως ακόμα και αυτός ότι την τελική του απόφαση την έπαιρνε παρ’ όλα αυτά διαισθητικά.
Όλοι οι υπόλοιποι 59 είτε βασίζονταν στα συναισθήματά τους για να αποδεχθούν ή να απορρίψουν μια ορθολογιστική ανάλυση, είτε επέτρεπαν στα συναισθήματά τους να τους καθοδηγήσουν και στη συνέχεια έψαχναν για τα λογικά δεδομένα ή το σκεπτικό που θα μπορούσε να υποστηρίζει το ενδόμυχο συναίσθημά τους.
Ένα επιχειρηματίας είπε: «Η πρώτη μου ενέργεια είναι να ασχοληθώ με το θέμα βήμα προς βήμα, συνειδητά, σχολαστικά και πολύ αναλυτικά, ταυτόχρονα όμως και η συναισθηματική πλευρά παίζει και αυτή το ρόλο της. Νομίζω ότι χρειάζονται και τα δύο».
Κάποιος άλλος τόνισε πόσο μάταιο είναι να προσπαθεί κανείς να πάρει αποφάσεις αποκλειστικά με ορθολογιστικό τρόπο, στηριζόμενος μόνο στις μεθόδους που έχει διδαχθεί κατά την διάρκεια των σπουδών του.
«Όταν το κάνεις αυτό και είσαι τελείως αντικειμενικός, το μόνο που έχεις στην πραγματικότητα είναι ψυχρές στατιστικές. Μέσα σου όμως διαθέτεις κάτι που θυμίζει μετρητή, ο οποίος ζυγίζει όλα αυτά τα δεδομένα… Η βελόνα του μετρά τα συναισθήματα. Μερικές φορές το μυαλό λέει αυτό μη το κάνεις θα ενοχλήσει αρκετούς ανθρώπους, μέσα μου όμως κάτι μου λέει ότι είναι σωστό να το κάνω.».
Η ικανότητα να διαβάζουμε αυτές τις υποκειμενικές αποχρώσεις του συναισθήματος, έχει τις αρχέγονες ρίζες της στην εξέλιξη του ανθρώπινου είδους.
Οι περιοχές του εγκεφάλου που αφορούν τα ενδόμυχα συναισθήματα είναι πολύ παλαιότερες από τα κέντρα που αφορούν την λογική σκέψη.
Πρώτα λοιπόν γεννήθηκαν τα συναισθήματα και εν συνεχεία η λογική. Το κέντρο αποθήκευσης των συναισθημάτων που προκαλεί η εμπειρία, είναι ένας εγκεφαλικός σχηματισμός που λέγεται αμυγδαλή, γιατί έχει σχήμα αμυγδάλου.
Η αμυγδαλή λοιπόν, στέλνει συνέχεια στο ανώτερο εγκέφαλο μηνύματα και μας προειδοποιεί όταν πρόκειται να λάβουμε κάποια απόφαση.
Μερικά άτομα είναι εκ φύσεως ιδιαίτερα προικισμένα να αποκωδικοποιούν αυτά τα μηνύματα. Τότε λέμε ότι αυτά τα άτομα έχουν ανεπτυγμένη διαίσθηση. Αυτά τα οποία δεν την έχουν ανεπτυγμένη μπορούν να την καλλιεργήσουν.
Έρευνες των τελευταίων ετών καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος δεν είναι σχεδιασμένος όπως ένας ηλεκτρονικός υπολογιστής, που μπορεί να μας δώσει μια σαφή ανάλυση όλων των λογικών επιχειρημάτων υπέρ και κατά μιας απόφασης, βάσει προηγούμενων εμπειριών από ανάλογες καταστάσεις. Αντίθετα, ο εγκέφαλος κάνει κάτι πολύ πιο περίπλοκο, ζυγίζει τα κοινά σημεία από συναισθηματική άποψη αυτών των προηγούμενων εμπειριών και μας δίνει την απάντηση με ένα προαίσθημα, μια ενδόμυχη αίσθηση.
Αυτή η αίσθηση για το σωστό ή το λάθος που υπάρχει μέσα στο σώμα μας είναι κομμάτι μιας συνεχούς υπόγειας ροής συναισθημάτων που εκτυλίσσονται ασταμάτητα κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Ακριβώς όπως υπάρχει και ένα παράλληλο ρεύμα εμφανών συναισθημάτων. Η άποψη ότι υπάρχει καθαρή σκέψη, λογική γυμνή από συναισθήματα είναι μύθος.
Έχουμε συναισθήματα για όλα όσα σκεφτόμαστε, φανταζόμαστε, θυμόμαστε.
Η σκέψη και το συναίσθημα είναι υφασμένα μαζί στον ίδιο ιστό και δεν μπορούν να ξεχωρίσουν.
Αυτού του είδους τα φευγαλέα συναισθήματα είναι κατά κανόνα πολύ αμυδρά, δεν είναι έντονα, αλλά όμως είναι πολύ σημαντικά. Όχι ότι το ενδόμυχο συναίσθημα μετρά περισσότερο από τα γεγονότα, θα πρέπει όμως να ληφθεί υπόψη σε συνδυασμό με τα γεγονότα. Όταν είμαστε συντονισμένοι με τα συναισθήματά μας, λαμβάνομε σημαντικές πληροφορίες που μας βοηθούν να συνεχίσουμε το ταξίδι της ζωής. Αυτή η αίσθηση για το σωστό ή το λάθος είναι που μας λέει αν αυτό που κάνουμε ταιριάζει ή όχι στις προτιμήσεις μας, στις αξίες που μας καθοδηγούν και στη σοφία που έχουμε αποκτήσει στη ζωή.
Στους χώρους εργασίας π.χ. οι διευθυντές που είναι υπεύθυνοι για τις πιστώσεις πρέπει να διαισθάνονται πότε μια δοσοληψία μπορεί να έχει άσχημη κατάληξη, ακόμη και όταν οι αριθμοί φαίνονται μια χαρά.
Άλλα στελέχη πρέπει να μαντεύουν σωστά εάν ένας υποψήφιος ο οποίος διαθέτει τα τυπικά προσόντα θα δέσει με την ομάδα εργασίας.
Όλες αυτές οι αποφάσεις επιβάλλουν να έχουμε την ικανότητα να εντάξουμε μέσα στη διαδικασία λήψης αποφάσεων την διαισθητική μας αντίληψη για το σωστό ή το λάθος.
Ανάμεσα σε 3.000 στελέχη επιχειρήσεων στις ΗΠΑ που συμμετείχαν σε μια μελέτη σχετικά με τη λήψη αποφάσεων, εκείνοι που βρίσκονταν στην κορυφή σε πολλούς τομείς ήταν ταυτόχρονα και οι πιο ικανοί στο να χρησιμοποιούν την διαίσθηση, προκειμένου να καταλήξουν σε αποφάσεις.
Ένας πολύ επιτυχημένος επιχειρηματίας λέει: «Μια διαισθητική απόφαση δεν είναι τίποτε περισσότερο από μια υποσυνείδητη λογική ανάλυση…».
Η διαίσθηση μπορεί να παίζει καθοριστικό ρόλο στην εργασιακή ζωή όταν πρόκειται για ανθρώπους.
Ο Πρόεδρος μιας μεγάλης διεθνούς εταιρείας ανεύρεσης στελεχών στην Ζυρίχη, εξειδικευμένης στην ανεύρεση ανώτερων στελεχών για πολυεθνικές εταιρείες, λέει: «Αυτή η δουλειά βασίζεται αποκλειστικά στη διαίσθηση από το Α έως το Ω. Κατ’ αρχήν θα πρέπει να διερευνήσεις τη χημεία μιας εταιρείας, να ζυγίσεις τον γενικό διευθυντή, τα προσωπικά του χαρακτηριστικά και τις προσδοκίες του, τον τόνο που δίνει στην επιχείρηση και τη φιλοσοφία που πηγάζει από αυτόν. Πρέπει να κατανοήσεις πώς λειτουργεί η διευθυντική ομάδα, πως συμπεριφέροντε τα άτομα μεταξύ τους. Υπάρχει κάτι σε κάθε επιχείρηση που θα μπορούσες να το ονομάσεις «μυρωδιά». Μια ξεχωριστή ατμόσφαιρα που μπορεί να νιώσεις».
Αφού καταγράφει αυτά τα στοιχεία αξιολογεί με ανάλογο διαισθητικό τρόπο τους πιθανούς υποψηφίους για την εργασία.
Λέει: «Ξέρω μέσα σε 30΄΄ δευτερόλεπτα από τη στιγμή που συναντώ κάποιον αν η προσωπική του χημεία ταιριάζει με εκείνη του πελάτημου – βέβαια πρέπει επίσης να αναλύσω τη σταδιοδρομία, τις συστάσεις του και όλα τα σχετικά. Ωστόσο εάν δεν καταφέρει να περάσει το κριτήριο της διαίσθησής μου δεν ασχολούμαι περισσότερο. Αν όμως το μυαλό, η καρδιά και η διαίσθησή μου λένε ότι πρόκειται για το σωστό άτομο τότε το προτείνω».
Αυτό συμφωνεί απόλυτα με δεδομένα από μελέτες που πραγματοποιήθησαν στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαντ στις ΗΠΑ.
Το συμπέρασμα από αυτές τις μελέτες είναι ότι οι άνθρωποι μπορούν να διαισθανθούν μέσα στα πρώτα τριάντα δευτερόλεπτα μιας επαφής ποια είναι η βασική εντύπωση που θα σχηματίσουν για τον άλλον μετά από δεκαπέντε λεπτά ή μισό χρόνο.
Για παράδειγμα εάν οι άνθρωποι παρακολουθούσαν έστω και για τριάντα δευτερόλεπτα καθηγητές που δίνουν μια διάλεξη, μπορούν να αξιολογήσουν την ικανότητα κάθε καθηγητή με ακρίβεια που αγγίζει περίπου το 80 %.
Πολλές φορές ένας γιατρός κατευθύνεται στη διάγνωση δύσκολων περιστατικών από τη διαίσθησή του. Αυτή την ικανότητα την αποκαλούμε κλινικό αισθητήριο και είναι πάρα πολύ σημαντικό για την επιστημονική και επαγγελματική εξέλιξη ενός γιατρού.
Επίσης πρέπει να αναφέρω ότι συνήθως, τα ηλικιωμένα άτομα έχουν εντονότερη διαίσθηση απ’ ότι τα νεαρά, γιατί τα ηλικιωμένα διαθέτουν περισσότερες εμπειρίες στη ζωή.
Η διαίσθηση συμβάλλει στο να δεχόμαστε και να νιώθουμε τα μηνύματα που προέρχονται από τη δική μας εσωτερική δεξαμενή της συναισθηματικής μνήμης, η οποία είναι η προσωπική μας αποθήκη σοφίας και κρίσης.